HR หลายคนได้ “โปรเจกต์ประเมินผลงาน” ครั้งแรกแบบไม่ทันตั้งตัว
บางคนเพิ่งย้ายสาย บางคนเพิ่งเลื่อนตำแหน่ง บางคนองค์กรโตเร็วแล้วผู้บริหารบอกว่า “ปีนี้ต้องมีระบบประเมินแล้วนะ”
ปัญหาไม่ใช่ทำไม่เป็น
ปัญหาคือ เริ่มผิดจุด
ความเข้าใจผิดแรก: คิดว่าการประเมิน = แบบฟอร์ม
มือใหม่มักเริ่มจากการหาไฟล์ Excel -> โหลด Template -> เพิ่มคอลัมน์ KPI -> ใส่คะแนน 1–5
แล้วคิดว่าจบ
ความจริงคือ แบบฟอร์มเป็นแค่ “ปลายทางของระบบ”
ถ้าระบบคิดไม่ชัด แบบฟอร์มจะกลายเป็นภาระ
การประเมินที่ดีต้องตอบคำถาม 3 ข้อนี้ก่อนเสมอ:
- องค์กรต้องการพฤติกรรมแบบไหน
- ผลลัพธ์อะไรที่ถือว่า “มีคุณค่า”
- ใครเป็นคนตัดสิน และตัดสินจากอะไร
ถ้ายังตอบไม่ได้ อย่าเพิ่งเปิด Excel
ความเข้าใจผิดที่สอง: รีบวัดทุกอย่าง
HR มือใหม่มักกลัวตกหล่น
สุดท้าย KPI 12 ตัวต่อคน Competency อีก 8 หัวข้อ
คะแนนถ่วงน้ำหนักซับซ้อนจนหัวหน้าปวดหัว
ผลลัพธ์คือ หัวหน้าให้คะแนนกลาง ๆ เพื่อจบงาน, พนักงานไม่เข้าใจว่าต้องพัฒนาอะไร, HR ใช้เวลาทั้งเดือนรวบรวมไฟล์
จำไว้ให้ชัด:
3–5 KPI ต่อคน เพียงพอแล้ว
การประเมินไม่ใช่การพิสูจน์ว่า HR เก่ง แต่มันคือการทำให้หัวหน้า “ตัดสินใจง่ายขึ้น”
เริ่มจากวงเล็ก ไม่ต้องทั้งองค์กร
องค์กรจำนวนมากพังเพราะเริ่มทีเดียวทั้งบริษัท
ถ้าคุณเป็น HR มือใหม่ ให้เริ่มจาก 1 แผนกก่อน
ลองไตรมาสเดียวก็พอ แล้วเก็บ Feedback จริง เอามาปรับแก้
การประเมินคือระบบที่ต้อง Iteration ไม่ใช่พิธีกรรมที่ต้องสมบูรณ์แบบตั้งแต่รอบแรก
อย่าลืมเรื่อง Timing
หลายองค์กรยังทำปีละครั้ง แล้วคาดหวังว่ามันจะสะท้อนความจริง
โลกธุรกิจเดินเป็นไตรมาส บางทีมเปลี่ยนเป้าทุกเดือน
ถ้าการประเมินมาช้าเกินไป ข้อมูลจะหมดพลังทันที
HR มือใหม่ควรตั้งคำถามกับผู้บริหารตรง ๆ:
- เราอยากใช้ผลประเมินเพื่ออะไร
- ขึ้นเงินเดือนอย่างเดียว หรือใช้พัฒนาคนจริง ๆ
- ถ้าพัฒนาคน ทำไม Feedback ถึงมาปีละครั้ง
อย่าทำให้ HR เป็นแค่คนรวบรวมไฟล์
สิ่งที่อันตรายที่สุดคือ HR กลายเป็น Admin ของระบบประเมิน
-> วิ่งตามหัวหน้า
-> ขอไฟล์
-> รวมคะแนน
-> ทำสรุป PowerPoint
แต่ไม่ได้วิเคราะห์อะไรเลย
บทบาทของ HR ควรเป็นคนดู “แนวโน้ม” ทีมไหนให้คะแนนสูงผิดปกติ
ทีมไหนคะแนนไม่สัมพันธ์กับผลลัพธ์ Competency ไหนต่ำทั้งองค์กร
ถ้าไม่มีมุมมองภาพรวม การประเมินจะไม่มีพลังเชิงกลยุทธ์
คำถามสุดท้ายที่ควรถามตัวเอง
คุณกำลัง “สร้างระบบ” หรือแค่ “จัดพิธีกรรมประจำปี”
สองอย่างนี้หน้าตาคล้ายกันมาก แต่ผลลัพธ์ต่างกันคนละเรื่อง
HR มือใหม่ที่เข้าใจความต่างตรงนี้ จะโตเร็วกว่า HR ที่เก่ง Excel แต่ไม่มีระบบ